ជីវិត សុខភាពផ្លូវកាយ & ផ្លូវចិត្ត

របៀបគ្រប់គ្រងជីវិតឱ្យមានតុល្យភាព រវាងសុខភាពផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្ត

Author

លោកស្រី រដ្ឋា សុខមាលា

អ្នកជំនាញសុខភាពរួម • ថ្ងៃទី២៥ ខែកក្កដា ២០២៤
Wellbeing

ជីវិតដែលមានសុខភាពល្អមិនមែនគ្រាន់តែពីរាងកាយរឹងមាំប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងតម្រូវឱ្យមានចិត្តដែលសុខស្រួលនិងមានតុល្យភាពផងដែរ។ សុខភាពផ្លូវកាយនិងផ្លូវចិត្តមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ហើយការថែរក្សាទាំងពីរគឺជាគន្លឹះនៃជីវិតដែលមានគុណភាព។

ទំនាក់ទំនងរវាងសុខភាពផ្លូវកាយនិងផ្លូវចិត្ត

ការទាក់ទងពីរទិសទៅវិញទៅមក

បញ្ហាសុខភាពផ្លូវកាយអាចបង្កឱ្យមានស្ត្រេស កង្វល់ ឬអាការៈធ្លាក់ទឹកចិត្ត។ ផ្ទុយទៅវិញ ស្ត្រេសនិងបញ្ហាផ្លូវចិត្តអាចធ្វើឱ្យសុខភាពផ្លូវកាយធ្លាក់ចុះ ដូចជាបញ្ហាគេងមិនលក់ ចុកពោះ ឬឈឺក្បាល។ ការយល់ដឹងពីទំនាក់ទំនងនេះជួយឱ្យយើង ថែរក្សាខ្លួនឯងបានកាន់តែប្រសើរ។

ផ្នែកសំខាន់ៗនៃជីវិតមានតុល្យភាព

1

សកម្មភាពរាងកាយជាប្រចាំ

ការហាត់ប្រាណជាទៀងទាត់មិនត្រឹមតែជួយរាងកាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើនអារម្មណ៍វិជ្ជមាន និងកាត់បន្ថយស្ត្រេសផងដែរ។ គោលដៅគឺ ១៥០ នាទីនៃសកម្មភាពមធ្យមក្នុងមួយសប្តាហ៍។ វាអាចរួមបញ្ចូលនូវការដើរលឿន ជិះកង់ ហែលទឹក ឬរាំ។

2

អាហារូបត្ថម្ភ

អាហារដែលយើងទទួលទានមានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទាំងលើរាងកាយនិងចិត្ត។ ផ្តោតលើអាហារពេញលេញដែលមានសារធាតុចិញ្ចឹម រួមទាំងផ្លែឈើ បន្លែ ប្រូតេអ៊ីន និងកាបូអ៊ីដ្រាតស្មុគស្មាញ។ ចៀសវាងអាហាររំលាយរហ័ស ស្ករស និងអាហារដែលកែច្នៃខ្លាំង។

3

ការគេងលក់គ្រប់គ្រាន់

គេងលក់ ៧-៩ ម៉ោងក្នុងមួយយប់។ ការគេងលក់ល្អជួយរាងកាយស្ទុះ កាត់បន្ថយស្ត្រេស និងបង្កើនសមត្ថភាពផ្លូវចិត្ត។ បង្កើតទម្លាប់គេងដែលទៀងទាត់ ដោយចៀសវាងអេក្រង់មុនពេលគេង និងរក្សាបន្ទប់ឱ្យត្រជាក់និងងងឹត។

4

ការគ្រប់គ្រងស្ត្រេស

រៀនបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងស្ត្រេសដូចជា ការដកដង្ហើមជ្រៅ សមាធិ ឬការសរសេរកំណត់ហេតុប្រចាំថ្ងៃ។ ស្វែងរកសកម្មភាពដែលជួយឱ្យអ្នករីករាយ និងធ្វើឱ្យវាក្លាយជាផ្នែកមួយនៃទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នក។

5

ទំនាក់ទំនងសង្គម

រក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយគ្រួសារ មិត្តភក្តិ និងក្លឹបកីឡា។ ទំនាក់ទំនងសង្គមដែលមានន័យផ្តល់នូវការគាំទ្រផ្លូវចិត្ត និងជួយកាត់បន្ថយអារម្មណ៍ឯកា។ ខិតខំចំណាយពេលវេលាជាមួយមនុស្សដែលធ្វើឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ល្អ។

6

គោលបំណងនិងអត្ថន័យ

មានគោលបំណងច្បាស់លាស់ក្នុងជីវិតជួយផ្តល់នូវទិសដៅនិងអត្ថន័យ។ វាអាចជាការងារ ចំណង់ចំណូលចិត្ត ការងារស្ម័គ្រចិត្ត ឬការរួមចំណែកដល់សង្គម។ ស្វែងរកអ្វីដែលធ្វើឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ថាមានតម្លៃ។

7

ពេលវេលាសម្រាប់ខ្លួនឯង

ចំណាយពេលវេលាធ្វើអ្វីដែលអ្នកចូលចិត្ត ជាមួយនឹងខ្លួនឯង។ វាអាចជាការអាន ស្តាប់តន្ត្រី ធ្វើសិល្បៈ ឬគ្រាន់តែស្ងប់ស្ងាត់។ ពេលវេលាសម្រាប់ខ្លួនឯងមិនមែនជាការបោះបង់ទេ ប៉ុន្តែជាការវិនិយោគក្នុងសុខភាពរបស់អ្នក។

កម្មវិធីប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់សុខភាពល្អ

ពេលព្រឹក (៦:០០-៩:០០)
  • ✓ ក្រោកពីគេងពេលដដែលៗ
  • ✓ ផឹកទឹកក្តៅ ១-២ កែវ
  • ✓ ធ្វើសកម្មភាពស្រាល ១៥-៣០ នាទី (យូហ្គា, ស្ទ្រេច, ដើរ)
  • ✓ ទទួលទានអាហារពេលព្រឹកដែលមានសារធាតុចិញ្ចឹម
  • ✓ សមាធិ ឬ ដកដង្ហើម ៥-១០ នាទី
ពេលថ្ងៃត្រង់ (១២:០០-២:០០)
  • ✓ ទទួលទានអាហារថ្ងៃត្រង់គ្រប់គ្រាន់
  • ✓ ដើរលេងខ្លីៗក្រោយអាហារ ១០-១៥ នាទី
  • ✓ សម្រាកភ្នែកពីអេក្រង់ជារៀងរាល់ម៉ោង
ពេលរសៀល (៣:០០-៦:០០)
  • ✓ ហាត់ប្រាណធ្ងន់ធ្ងរ ៣០-៦០ នាទី
  • ✓ ផ្តោតលើការងារ ឬគម្រោងផ្ទាល់ខ្លួន
  • ✓ ទំនាក់ទំនងជាមួយមិត្តភក្តិ ឬគ្រួសារ
ពេលល្ងាច (៧:០០-១០:០០)
  • ✓ ទទួលទានអាហារល្ងាចស្រាល
  • ✓ ធ្វើសកម្មភាពរីករាយ (អាន, តន្ត្រី, ខ្សែភាពយន្ត)
  • ✓ កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់អេក្រង់ ១ ម៉ោងមុនគេង
  • ✓ សរសេរកំណត់ហេតុ ឬ អំណរគុណ
  • ✓ ទៅគេងពេលដដែលៗ (មុន ១០:០០ យប់)

ទម្លាប់ល្អដែលគួរអនុវត្ត

អនុវត្តភាពដឹងគុណ (Gratitude)

រាល់ថ្ងៃ សរសេររឿងដែលអ្នកដឹងគុណចំនួន ៣ យ៉ាង។ ការអនុវត្តនេះជួយផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈទៅរកភាពវិជ្ជមាន និងបង្កើនសុភមង្គលផ្លូវចិត្ត។

ចំណាយពេលជាមួយធម្មជាតិ

ចំណាយពេលវេលានៅខាងក្រៅយ៉ាងហោចណាស់ ២០-៣០ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ។ ពន្លឺថ្ងៃនិងខ្យល់បរិសុទ្ធជួយបង្កើនអារម្មណ៍ និងកម្រិតវីតាមីន D។

កំណត់ព្រំដែនសុខភាព

រៀនបដិសេធនូវរបស់ដែលមិនស្របតាមអាទិភាពរបស់អ្នក។ រក្សាតុល្យភាពរវាងការងារនិងជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន។ ការកំណត់ព្រំដែនល្អជួយការពារសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់អ្នក។

រៀនពីកំហុស

មើលកំហុសជាឱកាសរៀនសូត្រ មិនមែនជាការបរាជ័យ។ ទទួលស្គាល់ថាគ្មាននរណាល្អឥតខ្ចោះ ហើយការរីកចម្រើនគឺជាដំណើរការមួយមិនមែនគោលដៅចុងក្រោយ។

សញ្ញាព្រមានដែលត្រូវចាប់អារម្មណ៍

ប្រសិនបើអ្នកកំពុងជួបប្រទះករណីណាមួយខាងក្រោម សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ៖

  • នឿយហត់ជាប់លាប់ទោះបីជាគេងលក់គ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ
  • បាត់បង់ចំណាប់អារម្មណ៍ក្នុងសកម្មភាពដែលធ្លាប់ចូលចិត្ត
  • ផ្លាស់ប្តូរទម្ងន់ឆាប់រហ័សដោយគ្មានការគ្រោងទុក
  • មានបញ្ហាគេងជាប់លាប់
  • អារម្មណ៍ក្រៀមក្រំ ខឹង ឬសោកសៅជាប់លាប់
  • មានបញ្ហាផ្តោតអារម្មណ៍ ឬចងចាំ
  • ដកខ្លួនចេញពីទំនាក់ទំនងសង្គម
សារសំខាន់:

ជីវិតដែលមានតុល្យភាពមិនមែនមានន័យថាល្អឥតខ្ចោះនោះទេ។ វាជាការរកស្វែងតុល្យភាពដែលសមស្របសម្រាប់អ្នក ហើយលំអិតវាប្រែប្រួលតាមពេលវេលា។ ចាប់ផ្តើមដោយការផ្លាស់ប្តូរតូចៗ រក្សាភាពជាប់លាប់ ហើយចងចាំថាការថែរក្សាខ្លួនឯងគឺមិនមែនជាការអាត្មានិយមនោះទេ។ វាជាការចាំបាច់សម្រាប់សុខភាពរយៈពេលវែង។