កីឡាករទាំងអាជីព និងស្ម័គ្រចិត្ត ត្រូវការតុល្យភាពល្អរវាងសុខភាពរាងកាយ និងសុខភាពផ្លូវចិត្ត។ អាហារត្រឹមត្រូវមិនមែនគ្រាន់តែជួយបង្កើនការអនុវត្តកីឡាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើ អារម្មណ៍ ការផ្តោតអារម្មណ៍ និងសុខុមាលភាពផ្លូវចិត្តទាំងមូល។
ភាពតភ្ជាប់រវាងអាហារ និងសុខភាពចិត្ត
សារធាតុចិញ្ចឹមប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍
រាងកាយផលិតអរម៉ូនសេរ៉ូតូនីន (serotonin) និងដូប៉ាមីន (dopamine) ពីអាហារដែលយើងទទួលទាន។ អរម៉ូនទាំងនេះគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ ការគេងលក់ និងការផ្តោតអារម្មណ៍។ ការខ្វះសារធាតុចាំបាច់អាចនាំឱ្យមានអារម្មណ៍អាក្រក់ និងនឿយហត់។
ថាមពលស្ថិរភាពសម្រាប់សមត្ថភាព
កម្រិតស្ករក្នុងឈាមមិនស្ថិរធ្វើឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍កោះក្រហម រម៉ៃក់រខាត់ និងមិនអាចផ្តោតអារម្មណ៍។ ការទទួលទានអាហារត្រឹមត្រូវជួយរក្សាថាមពលឱ្យស្ថិរភាពពេញមួយថ្ងៃ ដែលចាំបាច់សម្រាប់ការហាត់ប្រាណ និងការងារប្រចាំថ្ងៃ។
ការពារពីស្ត្រេស និងកង្វល់
អាហារដែលមានសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម វីតាមីន និងសារធាតុរ៉ែ ជួយការពាររាងកាយ ពីផលប៉ះពាល់នៃស្ត្រេសពីការហាត់ប្រាណ។ វាជួយកាត់បន្ថយការឈឺចុក និងលើកទឹកចិត្ត ដំណើរការស្ទុះសាច់ដុំកាន់តែប្រសើរ។
អាហារសំខាន់សម្រាប់កីឡាករ
កាបូអ៊ីដ្រាតស្មុគ្រស្មាញ
ប្រភព: បាយសំប៉ែត នំប័ុងធញ្ញជាតិពេញ បង្គោល ដំឡូងបាត៉ាត
និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិ។
ប្រយោជន៍: ផ្តល់ថាមពលយូរអង្វែង គាំទ្រដល់ការហាត់ប្រាណ
និងរក្សាកម្រិតស្ករក្នុងឈាមឱ្យស្ថិរភាព។
ពេលវេលា: ទទួលទានមុនហាត់ប្រាណ ២-៣ ម៉ោង
ឬបន្ទាប់ពីហាត់ប្រាណ។
ប្រូតេអ៊ីនគុណភាពខ្ពស់
ប្រភព: សាច់មាន់ ត្រី ស៊ុត ទឹកដោះគោ យ៉ាអួ សណ្តែកសៀង
និងសណ្តែកធៀប។
ប្រយោជន៍: ជួសជុលសាច់ដុំ បង្កើនកម្លាំង
និងគាំទ្រប្រព័ន្ធភាពសុំារ។
បរិមាណ: ១.៦-២.២ ក្រាម/គីឡូក្រាមទម្ងន់រាងកាយ
សម្រាប់កីឡាករសកម្ម។
ខ្លាញ់ល្អ Omega-3
ប្រភព: ត្រីខ្លាញ់ (សាម៉ុន ធូណា) គ្រាប់ឈីយ៉ា គ្រាប់
flaxseed និងគ្រាប់វ៉ាល់ណាត់។
ប្រយោជន៍: កាត់បន្ថយការឈឺចុក
ជួយខួរក្បាលធ្វើការប្រសើរ និងលើកកម្ពស់អារម្មណ៍វិជ្ជមាន។
សារៈសំខាន់: ជាចាំបាច់សម្រាប់សុខភាពចិត្ត
និងការស្ទុះសាច់ដុំ។
អាយរ៉ុន និងវីតាមីនB
ប្រភព: សាច់ក្រហម បន្លែស្លឹកបៃតង គ្រាប់ធញ្ញជាតិ
និងសណ្តែកគ្រប់ប្រភេទ។
ប្រយោជន៍: អាយរ៉ុនជួយដឹកអុកស៊ីសែនទៅសាច់ដុំ វីតាមីនB
គាំទ្រថាមពល និងសុខភាពចិត្ត។
ចំណាំ: ការខ្វះអាយរ៉ុនធ្វើឱ្យនឿយហត់
និងការអនុវត្តកីឡាធ្លាក់ចុះ។
ម៉ាញេស្យូម និងស័ង្កសី
ប្រភព: ទឹកដោះគោ ឈីស យ៉ាអួ អាម៉ុង និងបន្លែស្លឹកបៃតង។
ប្រយោជន៍: ម៉ាញេស្យូមជួយរលាយសាច់ដុំ
ស័ង្កសីពង្រឹងឆ្អឹង និងជួយកម្លាំងសាច់ដុំ។
សារៈសំខាន់: ការពារការកន្ត្រាក់សាច់ដុំ និងរបួស។
សារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម
ប្រភព: ផ្លែប៊ឺរី ផ្លែបឺរ បន្លែពណ៌ចម្រុះ
និងសណ្តែកគ្រប់ប្រភេទ។
ប្រយោជន៍: ការពារកោសិកា កាត់បន្ថយការឈឺចុក
និងលើកសម្រួលការស្ទុះ។
សារៈសំខាន់:
ជួយរាងកាយស្ទុះលឿនក្រោយពីហាត់ប្រាណធ្ងន់ធ្ងរ។
ផែនការអាហារប្រចាំថ្ងៃ សម្រាប់កីឡាករ
អាហារពេលព្រឹក (៦:០០-៧:០០ព្រឹក)
មុនហាត់ប្រាណពេលព្រឹក:
- បាយសំប៉ែត ១ ពែង + ស៊ុត ២-៣ គ្រាប់ + ចេក ១ គ្រាប់
- នំប័ុងធញ្ញជាតិពេញ ២ ដុំ + បឺរ + យ៉ាអួ
ផ្តល់កាបូអ៊ីដ្រាតគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ថាមពលហាត់ប្រាណ
អាហារសម្រន់ (៩:៣០-១០:០០ព្រឹក)
បន្ទាប់ពីហាត់ប្រាណ:
- ស្មូធី ប្រូតេអ៊ីន (ចេក + យ៉ាអួ + ទឹកដោះគោ + ប្រូតេអ៊ីនម្សៅ)
- ស៊ុតឆ្អិន ២ គ្រាប់ + នំប័ុង + ផ្លែឈើ
ជួយស្ទុះសាច់ដុំ និងបំពេញថាមពលវិញ
អាហារថ្ងៃត្រង់ (១២:០០-១:០០ថ្ងៃត្រង់)
អាហារធំបំផុត:
- បាយសំប៉ែត ១-១.៥ ពែង + សាច់ក្រលេញ/ត្រី ១០០-១៥០ក្រាម
- បន្លែឆ្អិន ១ ពែង + សម្ល
- ផ្លែឈើតាមរដូវកាល
ផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ថ្ងៃសកម្ម
អាហារសម្រន់រសៀល (៣:០០-៤:០០រសៀល)
មុនហាត់ប្រាណល្ងាច (១ម៉ោងមុន):
- ចេក + គ្រាប់អាម៉ុង ១ ក្តាប់តូច
- ដំឡូងឆ្អិន/ដំឡូងបាត៉ាត + ទឹក
- បារថាមពលធម្មជាតិ (គ្រាប់ធញ្ញជាតិ + ផ្លែឈើ)
ថាមពលស្រាលងាយស្រួលរំលាយ
អាហារពេលល្ងាច (៦:៣០-៧:៣០ល្ងាច)
បន្ទាប់ពីហាត់ប្រាណ (ក្នុងរយៈពេល ២ម៉ោង):
- បាយ/មី + ត្រី/សាច់មាន់ + បន្លែច្រើន
- ដំឡូង + សាឡាត់ + ប្រូតេអ៊ីន
- សម្ល + ផ្លែឈើបន្តិចបន្តួច
ជួយស្ទុះសាច់ដុំ និងរៀបចំរាងកាយសម្រាប់គេងលក់
ការគ្រប់គ្រងសុខភាពចិត្តសម្រាប់កីឡាករ
កំណត់គោលដៅប្រកបដោយការពិត
កំណត់គោលដៅដែលអាចសម្រេចបាន និងវាស់វែងបាន។ ជៀសវាងការរំពឹងខ្ពស់ពេក ដែលអាចនាំឱ្យមានការខកចិត្ត និងបាត់បង់ការលើកទឹកចិត្ត។ ប្រើវិធី SMART goals។
អាទិភាពលើការគេងលក់
គេង ៨-១០ ម៉ោងក្នុងមួយយប់សម្រាប់កីឡាករ។ ការគេងលក់គ្រប់គ្រាន់ជួយស្ទុះសាច់ដុំ ពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពសុំារ និងលើកកម្ពស់សុខភាពចិត្ត។ បង្កើតទម្លាប់គេងទៀងទាត់។
បង្កើតគាំទ្រសង្គម
រក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រួសារ មិត្តភក្តិ និងសមាជិកក្រុម។ ចែករំលែកបញ្ហា និងជោគជ័យ។ ការមានគាំទ្រសង្គមល្អជួយកាត់បន្ថយស្ត្រេស និងបង្កើនការលើកទឹកចិត្ត។
អនុវត្តការសមាធិ និងយូហ្គា
ស្វែងរកពេលវេលា ១០-២០ នាទីជារៀងរាល់ថ្ងៃសម្រាប់សមាធិ ការដកដង្ហើមយឺតៗ ឬយូហ្គា។ វាជួយរលាយស្ត្រេស បង្កើនការផ្តោតអារម្មណ៍ និងធ្វើឱ្យចិត្តស្ងប់។
សញ្ញាព្រមានអាហារូបត្ថម្ភមិនគ្រប់គ្រាន់
កីឡាករត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសញ្ញាទាំងនេះ៖
សញ្ញារាងកាយ
- នឿយហត់ជានិច្ច
- ការអនុវត្តកីឡាធ្លាក់ចុះ
- របួសញឹកញាប់
- ឈឺសាច់ដុំយូរ
- ខ្សោយខ្លាំង
សញ្ញាផ្លូវចិត្ត
- កោះក្រហម ងាយខឹង
- បាត់បង់ការលើកទឹកចិត្ត
- បញ្ហាផ្តោតអារម្មណ៍
- គេងមិនលក់
- អារម្មណ៍ធ្ងន់ធ្ងរ
សំខាន់: ប្រសិនបើមានសញ្ញាទាំងនេះ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ អ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភកីឡា ឬអ្នកផ្លូវចិត្តកីឡា។
គន្លឹះសំខាន់ៗសម្រាប់ជោគជ័យ
ភាពជាប់លាប់
រក្សាទម្លាប់អាហារ និងការហាត់ប្រាណឱ្យទៀងទាត់។ លទ្ធផលល្អមកពីការអនុវត្តជាប្រចាំ។
ផឹកទឹកគ្រប់គ្រាន់
ផឹកទឹក ៣-៤ លីត្រ/ថ្ងៃ។ បន្ថែមបរិមាណក្នុងថ្ងៃហាត់ប្រាណ និងអាកាសធាតុក្តៅ។
តាមដានវឌ្ឍនភាព
កត់ត្រាអាហារ ការហាត់ប្រាណ និងអារម្មណ៍។ វាជួយអ្នកយល់ពីអ្វីដែលល្អបំផុតសម្រាប់អ្នក។
ការជៀសវាងអាហារូបត្ថម្ភមិនសមស្រប
ការព្រមានសំខាន់
កីឡាករមួយចំនួនប្រឈមនឹងបញ្ហា៖
- ការគ្រប់គ្រងទម្ងន់មិនសមរម្យ: ការកាត់បន្ថយអាហារខ្លាំងពេក ឬការបង្ខំខ្លួនហាត់ប្រាណលើសកម្រិត
- ការប្រើអាហារបន្ថែមមិនត្រឹមត្រូវ: ការពឹងផ្អែកលើអាហារបន្ថែមដោយមិនពិគ្រោះអ្នកជំនាញ
- ការរំលោភបំពានអាហារ: បញ្ហាទាក់ទងនឹងទំនាក់ទំនងអាហារមិនសុខភាព
ចងចាំ: សុខភាពល្អជាងជ័យជំនះ។ ប្រសិនបើអ្នកមានបញ្ហាទាក់ទងនឹងអាហារ ឬការហាត់ប្រាណ សូមស្វែងរកជំនួយវិជ្ជាជីវៈភ្លាមៗ។
ការក្លាយជាកីឡាករប្រកបដោយជោគជ័យមិនមែនគ្រាន់តែពឹងផ្អែកលើការហាត់ប្រាណខ្លាំងប៉ុណ្ណោះទេ។ វាត្រូវការតុល្យភាពរវាងអាហារត្រឹមត្រូវ ការសម្រាកគ្រប់គ្រាន់ និងសុខភាពចិត្តល្អ។ យកចិត្តទុកដាក់ចំពោះរាងកាយ និងចិត្តរបស់អ្នក ហើយកុំភ្លេចថា ការធ្វើឱ្យប្រសើរជាបណ្តើរៗគឺជាគោលដៅដ៏សមរម្យ។ សុខភាពពេញលេញគឺជាមូលដ្ឋាននៃការអនុវត្តកីឡាប្រកបដោយនិរន្តរភាព។