សុខភាពចិត្ត និងអាហារសម្រាប់កីឡាករ

ការរក្សាតុល្យភាពរវាងការហាត់ប្រាណ អាហារូបត្ថម្ភ និងសុខភាពផ្លូវចិត្ត សម្រាប់ការអនុវត្តកីឡាប្រកបដោយសុខភាព

Author

លោកស្រី សុខ សុភី

អ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភ & សុខភាពចិត្ត • ថ្ងៃទី០៥ ខែកក្កដា ២០២៤
Athlete Nutrition

កីឡាករទាំងអាជីព និងស្ម័គ្រចិត្ត ត្រូវការតុល្យភាពល្អរវាងសុខភាពរាងកាយ និងសុខភាពផ្លូវចិត្ត។ អាហារត្រឹមត្រូវមិនមែនគ្រាន់តែជួយបង្កើនការអនុវត្តកីឡាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើ អារម្មណ៍ ការផ្តោតអារម្មណ៍ និងសុខុមាលភាពផ្លូវចិត្តទាំងមូល។

ភាពតភ្ជាប់រវាងអាហារ និងសុខភាពចិត្ត

សារធាតុចិញ្ចឹមប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍

រាងកាយផលិតអរម៉ូនសេរ៉ូតូនីន (serotonin) និងដូប៉ាមីន (dopamine) ពីអាហារដែលយើងទទួលទាន។ អរម៉ូនទាំងនេះគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ ការគេងលក់ និងការផ្តោតអារម្មណ៍។ ការខ្វះសារធាតុចាំបាច់អាចនាំឱ្យមានអារម្មណ៍អាក្រក់ និងនឿយហត់។

ថាមពលស្ថិរភាពសម្រាប់សមត្ថភាព

កម្រិតស្ករក្នុងឈាមមិនស្ថិរធ្វើឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍កោះក្រហម រម៉ៃក់រខាត់ និងមិនអាចផ្តោតអារម្មណ៍។ ការទទួលទានអាហារត្រឹមត្រូវជួយរក្សាថាមពលឱ្យស្ថិរភាពពេញមួយថ្ងៃ ដែលចាំបាច់សម្រាប់ការហាត់ប្រាណ និងការងារប្រចាំថ្ងៃ។

ការពារពីស្ត្រេស និងកង្វល់

អាហារដែលមានសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម វីតាមីន និងសារធាតុរ៉ែ ជួយការពាររាងកាយ ពីផលប៉ះពាល់នៃស្ត្រេសពីការហាត់ប្រាណ។ វាជួយកាត់បន្ថយការឈឺចុក និងលើកទឹកចិត្ត ដំណើរការស្ទុះសាច់ដុំកាន់តែប្រសើរ។

អាហារសំខាន់សម្រាប់កីឡាករ

1

កាបូអ៊ីដ្រាតស្មុគ្រស្មាញ

ប្រភព: បាយសំប៉ែត នំប័ុងធញ្ញជាតិពេញ បង្គោល ដំឡូងបាត៉ាត និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិ។
ប្រយោជន៍: ផ្តល់ថាមពលយូរអង្វែង គាំទ្រដល់ការហាត់ប្រាណ និងរក្សាកម្រិតស្ករក្នុងឈាមឱ្យស្ថិរភាព។
ពេលវេលា: ទទួលទានមុនហាត់ប្រាណ ២-៣ ម៉ោង ឬបន្ទាប់ពីហាត់ប្រាណ។

2

ប្រូតេអ៊ីនគុណភាពខ្ពស់

ប្រភព: សាច់មាន់ ត្រី ស៊ុត ទឹកដោះគោ យ៉ាអួ សណ្តែកសៀង និងសណ្តែកធៀប។
ប្រយោជន៍: ជួសជុលសាច់ដុំ បង្កើនកម្លាំង និងគាំទ្រប្រព័ន្ធភាពសុំារ។
បរិមាណ: ១.៦-២.២ ក្រាម/គីឡូក្រាមទម្ងន់រាងកាយ សម្រាប់កីឡាករសកម្ម។

3

ខ្លាញ់ល្អ Omega-3

ប្រភព: ត្រីខ្លាញ់ (សាម៉ុន ធូណា) គ្រាប់ឈីយ៉ា គ្រាប់ flaxseed និងគ្រាប់វ៉ាល់ណាត់។
ប្រយោជន៍: កាត់បន្ថយការឈឺចុក ជួយខួរក្បាលធ្វើការប្រសើរ និងលើកកម្ពស់អារម្មណ៍វិជ្ជមាន។
សារៈសំខាន់: ជាចាំបាច់សម្រាប់សុខភាពចិត្ត និងការស្ទុះសាច់ដុំ។

4

អាយរ៉ុន និងវីតាមីនB

ប្រភព: សាច់ក្រហម បន្លែស្លឹកបៃតង គ្រាប់ធញ្ញជាតិ និងសណ្តែកគ្រប់ប្រភេទ។
ប្រយោជន៍: អាយរ៉ុនជួយដឹកអុកស៊ីសែនទៅសាច់ដុំ វីតាមីនB គាំទ្រថាមពល និងសុខភាពចិត្ត។
ចំណាំ: ការខ្វះអាយរ៉ុនធ្វើឱ្យនឿយហត់ និងការអនុវត្តកីឡាធ្លាក់ចុះ។

5

ម៉ាញេស្យូម និងស័ង្កសី

ប្រភព: ទឹកដោះគោ ឈីស យ៉ាអួ អាម៉ុង និងបន្លែស្លឹកបៃតង។
ប្រយោជន៍: ម៉ាញេស្យូមជួយរលាយសាច់ដុំ ស័ង្កសីពង្រឹងឆ្អឹង និងជួយកម្លាំងសាច់ដុំ។
សារៈសំខាន់: ការពារការកន្ត្រាក់សាច់ដុំ និងរបួស។

6

សារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម

ប្រភព: ផ្លែប៊ឺរី ផ្លែបឺរ បន្លែពណ៌ចម្រុះ និងសណ្តែកគ្រប់ប្រភេទ។
ប្រយោជន៍: ការពារកោសិកា កាត់បន្ថយការឈឺចុក និងលើកសម្រួលការស្ទុះ។
សារៈសំខាន់: ជួយរាងកាយស្ទុះលឿនក្រោយពីហាត់ប្រាណធ្ងន់ធ្ងរ។

ផែនការអាហារប្រចាំថ្ងៃ សម្រាប់កីឡាករ

អាហារពេលព្រឹក (៦:០០-៧:០០ព្រឹក)

មុនហាត់ប្រាណពេលព្រឹក:

  • បាយសំប៉ែត ១ ពែង + ស៊ុត ២-៣ គ្រាប់ + ចេក ១ គ្រាប់
  • នំប័ុងធញ្ញជាតិពេញ ២ ដុំ + បឺរ + យ៉ាអួ

ផ្តល់កាបូអ៊ីដ្រាតគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ថាមពលហាត់ប្រាណ

អាហារសម្រន់ (៩:៣០-១០:០០ព្រឹក)

បន្ទាប់ពីហាត់ប្រាណ:

  • ស្មូធី ប្រូតេអ៊ីន (ចេក + យ៉ាអួ + ទឹកដោះគោ + ប្រូតេអ៊ីនម្សៅ)
  • ស៊ុតឆ្អិន ២ គ្រាប់ + នំប័ុង + ផ្លែឈើ

ជួយស្ទុះសាច់ដុំ និងបំពេញថាមពលវិញ

អាហារថ្ងៃត្រង់ (១២:០០-១:០០ថ្ងៃត្រង់)

អាហារធំបំផុត:

  • បាយសំប៉ែត ១-១.៥ ពែង + សាច់ក្រលេញ/ត្រី ១០០-១៥០ក្រាម
  • បន្លែឆ្អិន ១ ពែង + សម្ល
  • ផ្លែឈើតាមរដូវកាល

ផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ថ្ងៃសកម្ម

អាហារសម្រន់រសៀល (៣:០០-៤:០០រសៀល)

មុនហាត់ប្រាណល្ងាច (១ម៉ោងមុន):

  • ចេក + គ្រាប់អាម៉ុង ១ ក្តាប់តូច
  • ដំឡូងឆ្អិន/ដំឡូងបាត៉ាត + ទឹក
  • បារថាមពលធម្មជាតិ (គ្រាប់ធញ្ញជាតិ + ផ្លែឈើ)

ថាមពលស្រាលងាយស្រួលរំលាយ

អាហារពេលល្ងាច (៦:៣០-៧:៣០ល្ងាច)

បន្ទាប់ពីហាត់ប្រាណ (ក្នុងរយៈពេល ២ម៉ោង):

  • បាយ/មី + ត្រី/សាច់មាន់ + បន្លែច្រើន
  • ដំឡូង + សាឡាត់ + ប្រូតេអ៊ីន
  • សម្ល + ផ្លែឈើបន្តិចបន្តួច

ជួយស្ទុះសាច់ដុំ និងរៀបចំរាងកាយសម្រាប់គេងលក់

ការគ្រប់គ្រងសុខភាពចិត្តសម្រាប់កីឡាករ

កំណត់គោលដៅប្រកបដោយការពិត

កំណត់គោលដៅដែលអាចសម្រេចបាន និងវាស់វែងបាន។ ជៀសវាងការរំពឹងខ្ពស់ពេក ដែលអាចនាំឱ្យមានការខកចិត្ត និងបាត់បង់ការលើកទឹកចិត្ត។ ប្រើវិធី SMART goals។

អាទិភាពលើការគេងលក់

គេង ៨-១០ ម៉ោងក្នុងមួយយប់សម្រាប់កីឡាករ។ ការគេងលក់គ្រប់គ្រាន់ជួយស្ទុះសាច់ដុំ ពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពសុំារ និងលើកកម្ពស់សុខភាពចិត្ត។ បង្កើតទម្លាប់គេងទៀងទាត់។

បង្កើតគាំទ្រសង្គម

រក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រួសារ មិត្តភក្តិ និងសមាជិកក្រុម។ ចែករំលែកបញ្ហា និងជោគជ័យ។ ការមានគាំទ្រសង្គមល្អជួយកាត់បន្ថយស្ត្រេស និងបង្កើនការលើកទឹកចិត្ត។

អនុវត្តការសមាធិ និងយូហ្គា

ស្វែងរកពេលវេលា ១០-២០ នាទីជារៀងរាល់ថ្ងៃសម្រាប់សមាធិ ការដកដង្ហើមយឺតៗ ឬយូហ្គា។ វាជួយរលាយស្ត្រេស បង្កើនការផ្តោតអារម្មណ៍ និងធ្វើឱ្យចិត្តស្ងប់។

សញ្ញាព្រមានអាហារូបត្ថម្ភមិនគ្រប់គ្រាន់

កីឡាករត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសញ្ញាទាំងនេះ៖

សញ្ញារាងកាយ
  • នឿយហត់ជានិច្ច
  • ការអនុវត្តកីឡាធ្លាក់ចុះ
  • របួសញឹកញាប់
  • ឈឺសាច់ដុំយូរ
  • ខ្សោយខ្លាំង
សញ្ញាផ្លូវចិត្ត
  • កោះក្រហម ងាយខឹង
  • បាត់បង់ការលើកទឹកចិត្ត
  • បញ្ហាផ្តោតអារម្មណ៍
  • គេងមិនលក់
  • អារម្មណ៍ធ្ងន់ធ្ងរ

សំខាន់: ប្រសិនបើមានសញ្ញាទាំងនេះ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ អ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភកីឡា ឬអ្នកផ្លូវចិត្តកីឡា។

គន្លឹះសំខាន់ៗសម្រាប់ជោគជ័យ

ភាពជាប់លាប់

រក្សាទម្លាប់អាហារ និងការហាត់ប្រាណឱ្យទៀងទាត់។ លទ្ធផលល្អមកពីការអនុវត្តជាប្រចាំ។

ផឹកទឹកគ្រប់គ្រាន់

ផឹកទឹក ៣-៤ លីត្រ/ថ្ងៃ។ បន្ថែមបរិមាណក្នុងថ្ងៃហាត់ប្រាណ និងអាកាសធាតុក្តៅ។

តាមដានវឌ្ឍនភាព

កត់ត្រាអាហារ ការហាត់ប្រាណ និងអារម្មណ៍។ វាជួយអ្នកយល់ពីអ្វីដែលល្អបំផុតសម្រាប់អ្នក។

ការជៀសវាងអាហារូបត្ថម្ភមិនសមស្រប

ការព្រមានសំខាន់

កីឡាករមួយចំនួនប្រឈមនឹងបញ្ហា៖

  • ការគ្រប់គ្រងទម្ងន់មិនសមរម្យ: ការកាត់បន្ថយអាហារខ្លាំងពេក ឬការបង្ខំខ្លួនហាត់ប្រាណលើសកម្រិត
  • ការប្រើអាហារបន្ថែមមិនត្រឹមត្រូវ: ការពឹងផ្អែកលើអាហារបន្ថែមដោយមិនពិគ្រោះអ្នកជំនាញ
  • ការរំលោភបំពានអាហារ: បញ្ហាទាក់ទងនឹងទំនាក់ទំនងអាហារមិនសុខភាព

ចងចាំ: សុខភាពល្អជាងជ័យជំនះ។ ប្រសិនបើអ្នកមានបញ្ហាទាក់ទងនឹងអាហារ ឬការហាត់ប្រាណ សូមស្វែងរកជំនួយវិជ្ជាជីវៈភ្លាមៗ។

សន្និដ្ឋាន:

ការក្លាយជាកីឡាករប្រកបដោយជោគជ័យមិនមែនគ្រាន់តែពឹងផ្អែកលើការហាត់ប្រាណខ្លាំងប៉ុណ្ណោះទេ។ វាត្រូវការតុល្យភាពរវាងអាហារត្រឹមត្រូវ ការសម្រាកគ្រប់គ្រាន់ និងសុខភាពចិត្តល្អ។ យកចិត្តទុកដាក់ចំពោះរាងកាយ និងចិត្តរបស់អ្នក ហើយកុំភ្លេចថា ការធ្វើឱ្យប្រសើរជាបណ្តើរៗគឺជាគោលដៅដ៏សមរម្យ។ សុខភាពពេញលេញគឺជាមូលដ្ឋាននៃការអនុវត្តកីឡាប្រកបដោយនិរន្តរភាព។