កង្វល់ និងភាពតានតឹងគឺជាបញ្ហាដែលមនុស្សជាច្រើនជួបប្រទះក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ កីឡាមិនមែនគ្រាន់តែជួយកសាងរាងកាយដ៏រឹងមាំប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ក្នុងការគ្រប់គ្រងកង្វល់ និងបង្កើនសុខភាពចិត្តផងដែរ។
តើកីឡាជួយកាត់បន្ថយកង្វល់យ៉ាងដូចម្តេច?
បញ្ចេញអរម៉ូនសប្បាយចិត្ត
នៅពេលហាត់ប្រាណ រាងកាយបញ្ចេញអរម៉ូនអេនដ័រហ្វីន (Endorphins) ដែលជាអរម៉ូនធម្មជាតិដែលជួយឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ល្អ និងសប្បាយចិត្ត។ អរម៉ូនទាំងនេះជួយកាត់បន្ថយការឈឺចាប់ និងបង្កើនអារម្មណ៍វិជ្ជមាន។
កាត់បន្ថយអរម៉ូនកង្វល់
សកម្មភាពរាងកាយជួយកាត់បន្ថយកម្រិតកូទីសុល (Cortisol) និងអាដ្រីណាលីន ដែលជាអរម៉ូនកង្វល់របស់រាងកាយ។ ការហាត់ប្រាណជាប្រចាំជួយរាងកាយគ្រប់គ្រងកង្វល់ និងតម្លើស្ថិតដោយធម្មជាតិ។
លំហូរគេងកាន់តែប្រសើរ
ការហាត់ប្រាណជាប្រចាំជួយលំអំនោរ និងរលាយរាងកាយ។ វាធ្វើឱ្យអ្នកងាយគេង និងគេងលក់បានស៊ីជម្រៅជាងមុន។ ការគេងលក់គ្រប់គ្រាន់មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងក្នុងការគ្រប់គ្រងកង្វល់។
បង្កើនទំនាក់ទំនងសង្គម
ការចូលរួមកីឡាជាក្រុម ឬក្លឹបហាត់ប្រាណ ជួយឱ្យអ្នកជួបមនុស្សថ្មីៗ និងបង្កើតទំនាក់ទំនងសង្គម។ ការមានគាំទ្រពីអ្នកដទៃជួយកាត់បន្ថយអារម្មណ៍ឯកា និងបង្កើនសុខភាពចិត្ត។
កីឡាប្រភេទណាល្អបំផុតសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងកង្វល់?
យូហ្គា (Yoga)
យូហ្គារួមបញ្ចូលនូវចលនារាងកាយ ការដកដង្ហើម និងការសមាធិ។ វាជួយរលាយភាពតានតឹង បង្កើនភាពបត់បែន និងធ្វើឱ្យចិត្តស្ងប់។ ល្អសម្រាប់អ្នកដែលចង់ធ្វើសកម្មភាពយឺតៗ និងស្ងប់ស្ងាត់។
ការរត់ហ្វីតនេស
ការរត់ជួយបញ្ចេញអរម៉ូនសប្បាយចិត្ត និងអាចធ្វើបានទាំងតែម្នាក់ឯង ឬជាក្រុម។ វាជួយជម្រះគំនិតរំខាន និងផ្តល់ពេលវេលាឱ្យអ្នកគិតស្ងប់ស្ងាត់។ ចាប់ផ្តើមយឺតៗ ហើយបន្តបង្កើនរយៈពេលជាបណ្តើរៗ។
ហែលទឹក
ហែលទឹកជាសកម្មភាពដែលមិនធ្វើឱ្យរងរបួសសន្លាក់ និងរលាយភាពតានតឹងបានល្អ។ សម្លេងទឹក និងចលនាដដែលៗ ជួយស្ងប់ចិត្ត។ ល្អសម្រាប់អ្នកដែលមានបញ្ហាសន្លាក់ ឬកែងជើង។
ជិះកង់
ជិះកង់ជួយលើកកម្ពស់អារម្មណ៍ និងកាត់បន្ថយកង្វល់។ អ្នកអាចជិះនៅក្នុងផ្ទះ ឬនៅខាងក្រៅ។ ទេសភាពធម្មជាតិក្នុងពេលជិះកង់ខាងក្រៅ ជួយបង្កើនអារម្មណ៍វិជ្ជមានបន្ថែមទៀត។
កីឡាប្រយុទ្ធ
កីឡាប្រយុទ្ធដូចជា ការ៉ាតេ ឬ Taekwondo ជួយបញ្ចេញថាមពលអវិជ្ជមាន និងបង្កើនទំនុកចិត្តលើខ្លួនឯង។ វាតម្រូវឱ្យមានការផ្តោតអារម្មណ៍ ដែលជួយឱ្យអ្នកភ្លេចបញ្ហាបណ្តោះអាសន្ន។
កីឡាក្រុម
បាល់ទាត់ បាល់បោះ ឬបាល់ទះ ជួយបង្កើនទំនាក់ទំនងសង្គម។ ការធ្វើការជាក្រុមជួយកាត់បន្ថយអារម្មណ៍ឯកា និងបង្កើនអារម្មណ៍កម្មសិទ្ធិរួម។
ផែនការសកម្មភាពប្រចាំសប្តាហ៍ សម្រាប់សុខភាពចិត្ត
ចន្ទ និង ពុធ
យូហ្គា ឬ ស្ទ្រេច (Stretching): ៣០-៤៥ នាទី
ចាប់ផ្តើមសប្តាហ៍ដោយសកម្មភាពស្ងប់ស្ងាត់ ដើម្បីរលាយភាពតានតឹង។
អង្គារ និង ព្រហស្បតិ៍
ការរត់ ឬ ជិះកង់: ៣០-៤៥ នាទី
សកម្មភាពកាឌីយ៉ូជួយបញ្ចេញអរម៉ូនសប្បាយចិត្ត។
សុក្រ
កីឡាប្រយុទ្ធ ឬ កីឡាក្រុម: ៤៥-៦០ នាទី
បញ្ចេញថាមពលអវិជ្ជមាន និងរីករាយជាមួយមិត្តភក្តិ។
សៅរ៍ ឬ អាទិត្យ
ដើរលេង ឬ ហែលទឹក: ៣០-៦០ នាទី
សកម្មភាពស្រាលៗ ដើម្បីស្ទុះរាងកាយ និងរក្សាសកម្មភាព។
គន្លឹះបន្ថែមសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងកង្វល់
ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទម្លាប់
ធ្វើសកម្មភាពរាងកាយជាទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃ។ មិនចាំបាច់រាល់ថ្ងៃទេ ប៉ុន្តែយ៉ាងហោចណាស់ ៣-៤ ដងក្នុងមួយសប្តាហ៍។
រួមបញ្ចូលការដកដង្ហើម
ស្វែងរកពេលវេលា ៥-១០ នាទី ដើម្បីអនុវត្តការដកដង្ហើមយឺតៗ និងជ្រៅមុន ឬក្រោយការហាត់ប្រាណ។
រីករាយជាមួយដំណើរការ
កុំយកការហាត់ប្រាណធ្វើជាភារៈថែមទៀត។ ជ្រើសរើសសកម្មភាពដែលអ្នកពិតជាចូលចិត្ត ហើយរីករាយជាមួយវា។
ស្តាប់រាងកាយរបស់អ្នក
ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍នឿយហត់ពេក សូមឈប់សម្រាក។ កីឡាគួរតែជួយឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ល្អ មិនមែនកាន់តែតានតឹងនោះទេ។
ពេលណាត្រូវស្វែងរកជំនួយវិជ្ជាជីវៈ?
ទោះបីជាកីឡាជួយគ្រប់គ្រងកង្វល់បានល្អក៏ដោយ ប៉ុន្តែក្នុងករណីខ្លះ អ្នកអាចត្រូវការជំនួយពីអ្នកជំនាញ។ ប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះករណីណាមួយខាងក្រោម សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ ឬអ្នកផ្លូវចិត្ត៖
- កង្វល់ជាប់លាប់រយៈពេលលើសពី ២ សប្តាហ៍
- មានបញ្ហាគេងលក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ
- មិនអាចធ្វើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃបានធម្មតា
- មានគំនិតអាក្រក់ឥតឈប់ឈរ
- មានអារម្មណ៍ថាមិនមានអ្វីជួយបាន
ចងចាំថា ការស្វែងរកជំនួយគឺជាសញ្ញានៃភាពខ្លាំងក្លា មិនមែនភាពខ្សោយនោះទេ។
កីឡាគឺជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងកង្វល់ និងបង្កើនសុខភាពចិត្ត។ ចាប់ផ្តើមយឺតៗ ជ្រើសរើសសកម្មភាពដែលអ្នកចូលចិត្ត ហើយរក្សាភាពជាប់លាប់។ ចូរចាំថា គោលដៅមិនមែនភាពល្អឥតខ្ចោះនោះទេ ប៉ុន្តែការបង្កើនសុខភាពចិត្តរបស់អ្នកជាបណ្តើរៗ។